Амбасадорот на Франција во Македонија, Кристоф Ле Риголер, во интервју за Порталб.мк вели дека француско-германскиот предлог за постепена интеграција на земјите кандидатки во Европската Унија не подразбира создавање меѓустатус или „втора лига“ за земјите од Западен Балкан. Напротив, според него, целта на Франција и Германија е процесот на проширување да добие нова динамика и земјите кандидатки, вклучително и Македонија, да имаат поголеми придобивки на патот кон полноправно членство.
„Оваа иницијатива, француско-германскиот нон-пејпер на кој се повикувате, има неколку значења. Првото значење е важно затоа што покажува дека Франција и Германија се мобилизираат и веруваат во проширувањето. Идејата е токму да му се даде нова динамика и нов елан на овој процес на проширување, за кој гледаме дека во некои држави е комплициран, односно ќе бара повеќе време отколку што се очекуваше“, рече Ле Риголер.
Тој нагласува дека постепената интеграција не треба да се гледа како замена за членството, туку како начин реформите подобро да се поврзат со конкретните придобивки што земјите кандидатки можат да ги имаат пред полноправното влегување во ЕУ.
„Работејќи на овој процес на постепена интеграција, се стимулираат реформите, но истовремено реформската работа подобро се поврзува со придобивките од патот кон ЕУ. Идејата е да се спроведуваат и да се поддржуваат политиките што државите ги преземаат за реформите, како и да им се помогне на земјите да напредуваат и да го забрзаат темпото на реформите“, изјави францускиот амбасадор.
Ле Риголер појаснува дека овој документ не подразбира создавање втор статус за земјите што се стремат кон членство во ЕУ.
„Овој нон-пејпер не подразбира дека ќе се создаде втор статус, односно дека ќе има земји членки на ЕУ што нема да станат членки со полни права, туку ќе имаат само меѓустатус. Тоа не е планот, бидејќи визијата што ја имаме во Париз и Берлин е јасна, а тоа е целосна интеграција на земјите од Западен Балкан и на Македонија“, рече тој.
Запрашан дали тоа значи дека нема да има „втора лига“, амбасадорот одговори категорично дека тоа не е целта на предлогот.
„Не, тоа воопшто не е втора лига и не сакаме да создадеме таква поделба или втора лига, туку сите треба да бидеме обединети во истата лига, работејќи заедно според истите правила, вредности и цели за европски суверенитет, безбедност и просперитет за нашето население“, рече Ле Риголер.
Според амбасадорот, проширувањето на ЕУ денес има и стратешко значење поради брзите геополитички промени и безбедносните предизвици со кои се соочува Европа. Тој вели дека Франција и Германија сакаат земјите од Западен Балкан побрзо да се интегрираат во ЕУ, бидејќи Европа мора да биде пообединета и посилна.
„Се наоѓаме во свет што брзо се менува и е опасен. Тоа е свет во кој ние Европејците имаме стратешки конкуренти што не ни посакуваат секогаш добро и неопходно е да се обединиме за да бидеме посилни во одбраната на нашите вредности и демократијата на нашите општества“, нагласи амбасадорот.
Говорејќи за граѓаните на Македонија, кои се уморни од долгото чекање пред вратите на Европската Унија, Ле Риголер вели дека пораката на ЕУ останува јасна: реформите мора да продолжат. Тој се осврна и на пораката на шведскиот амбасадор во земјата, кој претходно, во интервју за Порталб.мк, рече дека клучот за членство се „реформи, реформи, реформи“.
„Секако, нема да го повторувам она што го кажа мојот шведски колега, но тој е целосно во право затоа што реформите се важен елемент, тие се едно од суштинските начела и тоа се наоѓа и во нон-пејперот за оценување на заслугите на секоја земја кандидатка. Македонија усвои Реформска агенда, но важно е да се продолжи по патот на реформите“, изјави Ле Риголер.
Тој додава дека реформите не се само формално барање од Брисел, туку дел од договорот меѓу Македонија и ЕУ, поврзан и со финансиската поддршка што земјата ја добива од Европската Унија.
„Нашата порака е многу јасна и постојана: каква и да е спецификата на европскиот пат на Македонија, реформите мора да се спроведуваат затоа што државата презела обврски. Тоа е дел од патот на приближување кон ЕУ и дел од договорот меѓу Европската Унија и Македонија, бидејќи од една страна е процесот на реформи, а од друга страна е поддршката што ја дава ЕУ, особено финансиската“, рече амбасадорот.
Едно од клучните прашања за европскиот пат на Македонија останува компромисот од 2022 година, во јавноста познат како француски предлог, како и обврските што произлегуваат од него во однос на преговарачкиот процес. Ле Риголер инсистира дека овој компромис не е билатерален договор со Бугарија, туку текст потпишан меѓу Македонија и Европската Унија.
„Малку семантика. Да прецизирам, компромисот од 2022 година не е компромис на Бугарија, туку е текст што беше потпишан меѓу Македонија и Европската Унија. И со тој текст Македонија презема обврски кон Европската Унија“, рече францускиот амбасадор.
Тој е јасен дека овој документ нема повторно да се отвори за преговори, без оглед на политичките барања што повремено доаѓаат од политичари во земјата.
„Навистина би сакал да се изразам како пријател на Македонците и на Македонија. Мислам дека треба да бидеме реални: компромисот од 2022 година нема повторно да се отвори и нема повторно да се преговара. Повторното преговарање за овој компромис од 2022 година би нè довело само до еден резултат: сите да изгубиме време. Не мислам дека тоа е добра идеја“, изјави Ле Риголер.
Според него, патот напред не е повторно преговарање, туку изнаоѓање начин компромисот да се спроведе на политички прифатлив начин и во разумен рок.
„Она на што сакаме да работиме е да се најдат начини не повторно да се преговара, туку тој да се спроведе, обидувајќи се да се најде поддршка за да биде политички прифатен и возможен, и тоа во разумен рок. Знаеме дека компромисот од 2022 година е комплексен, комплициран, има елементи што се појавуваат еден по друг и знаеме дека не е секогаш едноставно“, рече тој.
Францускиот амбасадор нагласува дека поради тоа е неопходен искрен, отворен и мирен дијалог меѓу Скопје и Софија. Тој оценува дека по формирањето на новата влада во Бугарија има први знаци на обновување на билатералната комуникација, вклучително и средби и контакти на високо ниво.
„Нашиот став е постојано ист: потребно е да имаме искрен, отворен и мирен дијалог меѓу Скопје и Софија. Со задоволство забележуваме дека откако новата влада ја презеде должноста во Софија, има први гестови, први средби за билатерални разговори“, рече Ле Риголер.
Сепак, тој предупредува дека процесот нема да биде лесен и дека може да има провокации од актери што не сакаат подобрување на односите меѓу двете земји.
„Треба да останеме оптимисти и она што јас го забележувам е дека полека постои динамика и обновување на билатералните разговори. Тоа не значи дека сè е решено и дека ќе биде лесно да се реши, но најважно е да се разговара меѓусебно, работите да се кажуваат на заемна основа“, рече амбасадорот.
Тој додава дека не треба да има наивност, бидејќи според него, во двете земји може да има поединци и средини што не сакаат нормализација на односите.
„Најверојатно ќе има провокации, непромислени изјави, обвинувања и така натаму. Затоа, сите треба да бидеме разумни во врска со ова, да управуваме мирно и зрело, за сите, македонските, бугарските, но и европските политичари што го придружуваме овој дијалог, да бидеме подготвени искрено да се посветиме и да влеземе во веродостоен дијалог“, изјави Ле Риголер.
Друга важна тема за Македонија, според амбасадорот, се дезинформациите. Тој вели дека блокираниот пат кон ЕУ создава простор за актери што можат да ја злоупотребат граѓанската фрустрација преку манипулативни кампањи.
„Темата за манипулација со информации и дезинформации ја третираме сериозно во Франција, бидејќи забележуваме, и не сме единствените, дека дезинформациите не се само споредна појава на некои работи што се случуваат на ТикТок и Инстаграм, туку потенцијално стануваат моќно политичко оружје што може да ги загрози сите општества, да предизвика воени конфликти и да бидат убиени луѓе“, рече амбасадорот.
Тој додава дека дезинформациите денес може да се користат како невоен инструмент против држави, институции и граѓани.
„Денес дезинформациите се невоена алатка што може да се користи против држави, општества, поединци. Кога се знае дека дезинформациите може да се користат како еден вид оружје, мора да ја зајакнеме нашата одбрана од овој феномен“, нагласи Ле Риголер.
Франција, според него, ја создала структурата „Вигинум“, која се занимава со следење и одговор на дигитални мешања од странство. Тој истакна дека ваквите мешања се особено чувствителни за време на изборни процеси. Како пример ја спомена одлуката на Франција за претседателските избори во 2027 година да не дозволи електронско гласање, поради безбедносни ризици.
„На национално ниво воведовме структура што се нарекува Вигинум, која е специјализирана за следење, утврдување и давање одговор на дигитални мешања од странство. Знаеме дека дигиталното мешање од странство е многу важно, особено во изборните процеси“, рече францускиот амбасадор.
Во Македонија, тој најавува дека Франција ќе продолжи да поддржува иницијативи за медиумска писменост, независно истражувачко новинарство и борба против манипулација со информации.
„Во Македонија поддржуваме одредени иницијативи и ќе имаме и други програми во текот на следната година за медиумска писменост, зајакнување на независното истражувачко новинарство и борба против манипулација со информации. На крајот, оваа борба е демократски предизвик и ги засега сите: државата, граѓаните, новинарите, медиумите, но исто така и граѓанското општество“, рече Ле Риголер.
Во врска со реформите и Планот за раст, францускиот амбасадор вели дека од почетокот на 2026 година е видливо забрзување на реформите, што овозможило Европската Унија да одблокира 65 милиони евра. Сепак, тој предупредува дека земјата мора да продолжи внимателно и со реални резултати, особено во владеењето на правото, борбата против корупцијата и независноста на судството.
„Постои вистинско забрзување на реформите што е видливо од почетокот на 2026 година, со што ЕУ одблокира 65 милиони евра во рамките на Планот за раст. Сето тоа е доказ дека се спроведува позитивна динамика. Но, сè уште сме внимателни, продолжуваме да го поддржуваме реформскиот процес“, рече Ле Риголер.
Тој додава дека Франција има тројца технички експерти што работат во клучните министерства за спроведување на реформите, со цел да ја поддржат земјата на патот кон ЕУ.
„Франција има тројца технички експерти што дејствуваат во трите клучни министерства за спроведување на реформите и тие се тука за да помогнат со своето искуство и експертиза во спроведувањето на реформите и на патот кон ЕУ. Остануваме внимателни“, изјави амбасадорот.
Според него, усвојувањето закони не е доволно ако тие не се спроведуваат во практика. Тој вели дека токму граѓаните на Македонија на крај ќе оценат дали реформите дале резултат.
„Добро е да се усвојуваат закони, но уште подобро е тие да се спроведуваат. Тоа е нешто на што внимаваме и е демократска потреба во демократска држава како оваа, а и граѓаните на оваа држава ќе треба да оценат дали реформите се спроведени“, рече Ле Риголер.
Во интервјуто, амбасадорот зборуваше и за ставот на Франција кон Украина, нагласувајќи дека поддршката за Киев останува непроменета од почетокот на војната.
„За конфликтот во Украина, нашиот став е постојан од самиот почеток. Сметаме дека оваа војна е неоправдана и ќе ја поддржуваме Украина онолку долго колку што е потребно во одбрана на нејзиниот суверенитет и во одбрана на нејзиното население“, рече тој.
Ле Риголер накратко зборуваше и за улогата на Франција во меѓународната безбедност, нагласувајќи дека како постојана членка на Советот за безбедност на ОН, Франција има одговорност за глобалниот мир и стабилност. Тој ја спомена улогата на Француската морнарица во спроведувањето на санкциите против Русија, како и подготвеноста на Париз да придонесе за гарантирање на слободното движење во стратешки зони како Ормускиот Теснец.
