Алан де Ботон е еден од најпрепознатливите современи мислители кој ја извадил филозофијата од академските училници и ја доближил до секојдневниот живот.
Алан де Ботон е роден во 1969 година во Цирих, во семејство со швајцарско-египетско потекло. Неговиот татко бил успешен бизнисмен, што го довело Алан во контакт со темите за амбиција, успех, статус и притисоци што современото општество ги наметнува врз поединецот уште од рана возраст. Иако пораснал во материјално привилегирана средина, де Ботон рано почнал да се прашува дали богатството и општественото признание навистина носат внатрешно задоволство.
Се школувал во Кембриџ, а подоцна и на Лондонската школа за економија, каде што студирал филозофија. Наместо да остане строго академски, тој решил да напише книги што ги поврзуваат мислителите како Платон, Аристотел, Сенека и Монтењ со проблемите на современиот човек: љубовни разочарувања, несигурност, страв од неуспех и потреба за прифаќање.
Тој привлече светско внимание со својата прва книга „Есеи за љубовта“, во која анализирал модерна љубовна врска на филозофски јазик – со сите нејзини заблуди, надежи и тишини. Таа книга стана симбол на неговиот стил: длабоко промислен, но емоционално близок, интелектуален и топол во исто време.
Една од централните теми во делото на де Ботон се луѓето и нивната внатрешна кршливост. Тој често нè потсетува дека зад самоуверените маски стојат несигурности што сите ги споделуваме. „Не се грижиме толку многу затоа што ни недостасува самодоверба, туку затоа што веруваме дека сите други се многу посигурни од нас“, пишува де Ботон, разоткривајќи ја илузијата за општествена сцена во која сите се преправаме дека сме стабилни, додека тајно се сомневаме во себе.
За луѓето и нивната потреба да бидат видени, тој забележува: „Поголемиот дел од нашето страдање доаѓа од фактот дека ни е грижа за мислењата на луѓето кои не ни се навистина блиски“. Тоа нè потсетува колку често ја ставаме нашата самодоверба во рацете на анонимна публика.
Кога пишува за врските, де Ботон е брутално искрен. Тој го крши романтичниот мит дека вистинската љубов мора да биде лесна и спонтана. „Љубовта не е чувство, туку вештина“, истакнува тој, нагласувајќи дека долгорочните врски се резултат на трпение, комуникација и подготвеност да се соочиме со сопствените недостатоци. „Не се заљубуваме во вистинската личност; се заљубуваме во личноста чии недостатоци можеме да ги поднесеме во моментот“, е уште една често цитирана негова мисла.
Зборувајќи за очекувањата во љубовта, де Ботон вели: „Среќна врска не е онаа без конфликт, туку онаа во која конфликтот не се перцепира како катастрофа“. Според него, најголемиот проблем на модерните врски е верувањето дека вистинскиот партнер ќе нè „спаси“ од личните несигурности, наместо постепено да учиме да ги разбираме заедно.
За човечката потреба за прифаќање, де Ботон забележува: „Статусната анксиозност е стравот да не бидеме сакани толку колку што би сакале“. Во општество кое постојано го мери успехот преку кариера, пари и видливост, лесно е да се верува дека нашата вредност зависи од туѓиот поглед. „Никогаш не страдаме поради самите работи, туку поради значењето што им го придаваме“, додава тој, потпирајќи се на стоичката традиција.
View this post on Instagram
Самодовербата, според толкувањето на де Ботон, не значи отсуство на сомнеж. Напротив. „Зрела личност не е онаа што не се сомнева во себе, туку онаа што знае како да живее со тој сомнеж“, вели тој. „Храброста не е да не се плашиш, туку да прифатиш дека стравот не е знак на слабост“, е уште еден негов увид што го ублажува притисокот да бидеш силен и самоуверен цело време.
За успехот и неуспехот, де Ботон пишува: „Општеството ни дава многу тесна дефиниција за успех, а ние страдаме затоа што не можеме сите да се вклопиме во тоа“. Поради оваа причина, тој повикува на сочувство кон себе и кон другите, потсетувајќи дека просекот е статистички – нормален.
На крајот, можеби неговата најутешна мисла е: „Нормално е да се биде малку изгубен“. Во свет кој бара постојана јасност и самодоверба од нас, Алан де Ботон нè потсетува дека конфузијата е дел од патувањето, а не доказ за неуспех. Токму во оваа несовршеност, тврди тој, се крие можноста за разбирање, блискост и мир.
View this post on Instagram
Преку проекти како „Училиштето на животот“, де Ботон дополнително ја проширил својата мисија – да ја направи емоционалната писменост подеднакво важна како и интелектуалната писменост. Тој верува дека никој не нè научил како да сакаме, како да се бориме, како да тагуваме или како да ја прифатиме просечноста како дел од човечкото искуство.
Фото: Принтскрин/YouTube/ Chris Williamson
