Лидерите на НАТО ќе се соберат во Анкара на самит во вторник и среда, поради притисокот од претседателот Доналд Трамп Европа да ги зголеми трошоците за одбрана и по месеците трансатлантски тензии околу војната во Иран и Гренланд. Честите критики на американскиот претседател кон НАТО, заедно со најавеното повлекување на трупите од Европа и шестмесечниот преглед на американското воено присуство на континентот, поттикнаа неизвесност во рамките на алијансата.
Администрацијата на Трамп инсистираше Европа да ги зголеми инвестициите во одбраната и да ја преземе примарна одговорност за одбраната на континентот. Официјалните лица очекуваат лидерите да се фокусираат на напредокот кон целите за трошоци за одбрана, зголемување на индустриското производство во одбраната и како да се спроведе префрлање на товарот од САД кон Европа.
Лидерите од 32-те земји-членки на НАТО, вклучувајќи го и Трамп, ќе присуствуваат на самитот.
Се очекува украинскиот претседател Володимир Зеленски, јужнокорејскиот претседател Ли Џе Мјунг, претседателот на Европскиот совет Антонио Коста и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен да се приклучат на вечера со лидерите на НАТО во вторник вечерта. Европските лидери ќе се обидат да му покажат на Трамп дека го исполнуваат ветувањето дадено на самитот во Хаг минатата година да потрошат 5% од бруто домашниот производ за одбрана и мерки поврзани со одбраната до 2035 година.
„Во 2025 година, европските сојузници и Канада ги зголемија своите инвестиции во основните одбранбени потреби за повеќе од 139 милијарди долари. Ја градиме иднината: посилна Европа во посилно НАТО – модернизирана Алијанса. Европските сојузници и Канада, во соработка со Соединетите Американски Држави, преземаат поголема одговорност за одбраната на Алијансата“, се очекува лидерите да кажат во декларацијата на самитот, според текстот што го виде Ројтерс.
Се очекува членките на НАТО да ја потврдат поддршката за Украина и да ветат понатамошна помош.
За 2026 година, сојузниците ветуваат 70 милијарди евра во воена опрема, помош и обука за Украина и ги потврдуваат своите суверени обврски за одржување на барем еквивалентни нивоа во 2027 година. Дел од финансирањето ќе дојде од постојните билатерални ветувања и кредитна линија од ЕУ што обезбедува 60 милијарди евра за инвестиции и набавки во одбраната на Украина за 2026-2027 година. Не се очекува Соединетите Американски Држави да дадат средства.
Додека минатогодишниот самит се фокусираше на договорување на нова обврска за трошење, официјалните лица сакаат овогодинешниот собир да се фокусира на зголемување на производството на оружје и зголемување на иновациите во одбраната. Алијансата ќе биде домаќин на форум за одбранбена индустрија во Анкара во вторник, каде што ќе бидат објавени договори во вредност од десетици милијарди долари.
Европските претставници се загрижени дека војната во Иран и иритацијата на Трамп кон европските влади поради нивниот одговор на неа, би можеле да го засенат самитот.
Во нивната декларација од самитот, се очекува лидерите да кажат дека сојузниците сметаат дека Иран никогаш не смее да има нуклеарно оружје и да го повикаат целосно да ја почитува слободата на пловидба во Ормускиот теснец.
Во очи на самитот, на улиците на Анкара се одржаа анти-НАТО демонстрации што ги организираше Комунистичката партија на Турција (ТКП). Турските власти приведоа повеќе од 100 луѓе, а ги заострија и безбедносните мерки во главниот град, забранија демонстрации, подигнаа барикади и затворија патишта во многу делови од градот.
