Љубовта не е едно чувство, туку процес што се менува и созрева со текот на времето. Од почетната возбуда до длабока поврзаност и стабилност, секоја врска поминува низ различни фази што го обликуваат начинот на кој сакаме и сме сакани.
Секоја врска, како и секоја личност, е единствена. Сепак, без оглед на патот што некој го избира кога станува збор за романтични врски, фазите на љубовта во суштина остануваат исти, а способноста на двојката да се движи низ овие фази често е клучот за успех.
Во последните неколку децении, д-р Хелен Фишер, невронаучник и виш истражувач во Институтот Кинси, и д-р Луси Браун, клиничка професорка по неврологија на Медицинскиот колеџ Ајнштајн во Њујорк, ја проучуваат мозочната активност на луѓето во љубов, од раните до доцните фази. Притоа, тие дошле до разбирање на четирите фази на љубовта што ни помагаат да разбереме дека промените во врската не се знак за крај, туку природен дел од заедничкиот раст и можност за повторно градење, продлабочување и зајакнување на љубовта.
Еуфорична фаза
Еуфоричната фаза понекогаш се нарекува „фаза на меден месец“, но што ја прави оваа фаза толку посебна? Тоа е период во кој светот изгледа посветол, а емоциите поинтензивни од кога било досега. Сè кај другата личност изгледа совршено, насмевката, гласот, пораките… дури и „малите нешта“ што веројатно би ги вознемириле сите околу вас. Мислите постојано се насочени кон саканата личност, а состаноците се наплив на енергија, радост и возбуда. Во оваа фаза, љубовта е водена од силна хемија и хормони како допамин и окситоцин, поради што често се чувствуваме како да сме „во облаците“. Иако изгледа магично, еуфоричната фаза е исто така период на идеализација. Недостатоците не се забележуваат или се гледаат како слатки, а разликите изгледаат неважни. Затоа оваа фаза не трае вечно – тоа е запознавањето, почетниот пламен што ја започнува врската и создава емоционална врска (ако стигне до следната фаза), пишува Verywellmind.
– Во раната фаза на врската, фазата на заљубување, другата личност е центарот на вашиот живот. Во оваа рана фаза, сè е простено. Другата личност има недостатоци и вие ги гледате, но тоа не е важно. Можеби ќе ги остави своите валкани садови зад себе, но ако ве насмее барем еднаш, тоа е сосема во ред за вас. Добрите работи ги надминуваат сите негативни страни – вели Браун.
Едно од најзначајните откритија во студиите за мапирање на мозокот (кое е идентификувано како клучен фактор за успехот на врската) вклучува она што Браун го нарекува суспензија на негативното осудување. Кога ги следеле учесниците, истражувачите откриле дека паровите кои останале заедно три години или подолго имале најнамалена активност во овој дел од мозокот.
Колку долго ќе трае?
Колку долго трае романтичната фаза? Студиите проценуваат дека еуфоричната фаза може да трае од шест месеци до две години. Иако мал дел од популацијата (приближно 15% до 30%) велат дека сè уште се заљубени и сè уште се чувствуваат како првите шест месеци – дури и по 10 или 15 години.
– Не знаеме зошто е тоа така. Не мора да мислам дека е затоа што ги пронашле своите сродни души. Мислам дека е до личноста. На некои им е полесно да ги разбудат пораните фази, но не велам дека на други не им е.
За општата популација, опиеноста од новата љубов на крајот ќе се трансформира во следната фаза – рана приврзаност.
Фаза на рано поврзување
Во претходната фаза, несвесните фактори како што се привлечноста и активирањето на системот за наградување преземаат превласт. Во студиите на Фишер и Браун, скенирањата на мозокот на парови во раните фази на љубовта покажале високи нивоа на допамин, хемикалија која го активира системот за наградување предизвикувајќи интензивен наплив на задоволство.
Авторите на студијата напишале дека овие високи нивоа на допамин имаат ист ефект врз мозокот како и земањето одредени лекови. Во оваа следна фаза, поразвиен дел од мозокот почнува да презема превласт, вклучувајќи го и регионот на мозокот поврзан со хормоните на приврзаност вазопресин и окситоцин.
– Знаете кога сте стигнале до раната фаза на приврзаност кога сфаќате дека можете да спиете. Не размислувате за вашиот партнер 24 часа на ден. Полесно е да правите други работи во животот – објаснува Браун.
Фазата на рано поврзување се јавува кога почетната еуфорија полека се смирува, а врската ги добива првите контури на стабилност. Емоциите се сè уште силни, но тие повеќе не се исклучиво водени од возбуда – се појавуваат безбедност, блискост и чувство на припадност. Партнерите почнуваат да се опуштаат, да бидат поавтентични и да ги споделуваат и убавите и помалку совршените делови од себе. Во исто време, се појавуваат првите предизвици – разлики во навиките, очекувањата или методите на комуникација. Токму начинот на кој се надминуваат овие први недоразбирања ја поставува основата за долгорочна врска.
Кризна фаза
Третата фаза е често клучна за врските. Она што се случува во оваа фаза е клучно за она што следи. Кризната фаза во љубовта се јавува кога идеализираната слика за партнерот почнува да се судира со реалноста. Разликите што претходно изгледаа безопасни сега стануваат повидливи, а очекувањата честопати не се совпаѓаат со она што врската всушност го нуди.
– Речиси секоја врска има фаза на отстапување. Или ќе продолжите да талкате, или ќе се вратите заедно. Ви треба криза за да ја надминете и да можете да разговарате за неа заедно – двајцата сте пораснале и се промениле. За некои парови, раѓањето на деца или ќе ја зајакне врската или ќе предизвика толку многу стрес што врската ќе се распадне. Ако парот може успешно да ја надмине кризата, тогаш ќе премине во следната фаза – длабока приврзаност – вели Браун.
Ова е период на емоционално преиспитување, но исто така и клучен момент во секоја врска. Партнерите се соочуваат со сопствените ранливости, стравови и начини на кои реагираат во интимноста. Ако проблемите се кријат под тепих, кризата може да доведе до дистанца. Но, ако се сретне со искрени разговори, подготвеност за компромис и разбирање, станува простор за раст.
Фаза на длабока приврзаност
Фазата на длабока приврзаност е смиреност по бурата. Додека да стигне до оваа точка, двојката добро се познава, поминале низ неизбежните подеми и падови, знаат дека можат да се справат со кризи и веројатно направиле план за справување со идните. Кога ја опишува оваа фаза од врската, терминот што Браун го повторува е „смиреност“.
– Кога двојките се заедно многу години, тоа создава чувство на мир и сигурност. Фазата на длабока приврзаност може да трае долго. Ако имате среќа, можете да останете во неа до крајот на животот.
Во овој момент, сè почесто се прашуваме како да ја одржиме постоечката љубов. Според истражувањата, еден од најефикасните начини да ја одржите искрата жива е новина. Студиите што ги следеле двојките низ годините откриле дека заедничкото вклучување во нови, возбудливи и предизвикувачки активности има огромни придобивки за врската.
Фото: Pixabay
