Премиерите на Данска и Гренланд побараа почитување на нивните граници откако Доналд Трамп назначи специјален пратеник на претежно самоуправната данска територија, за која постојано повторуваше дека треба да биде под контрола на САД.
„Го кажавме тоа многу јасно и претходно. Сега го повторуваме повторно. Националните граници и суверенитетот на државите се вкоренети во меѓународното право… Не можете да анектирате други земји“, рекоа Мете Фредериксен и Јенс-Фредерик Нилсен во заедничка изјава.
Двајцата лидери додадоа дека фундаменталните принципи се во прашање. „Гренланд им припаѓа на жителите на Гренланд, а САД не треба да го преземат Гренланд“, рекоа тие. „Очекуваме почитување на нашиот заеднички територијален интегритет“.
Трамп во неделата го назначи гувернерот на Луизијана, Џеф Ландри, за специјален американски пратеник на огромниот, богат со минерали арктички остров. Американскиот претседател во неколку наврати изјави дека САД треба да го стекнат Гренланд од безбедносни причини, додека одбиваше да ја исклучи употребата на сила.
Американскиот претседател напиша на социјалните мрежи: „Џеф разбира колку Гренланд е суштински за нашата национална безбедност и силно ќе ги унапредува интересите на нашата земја за безбедноста, сигурноста и опстанокот на нашите сојузници, а всушност и на светот“.
Подоцна во понеделник, Трамп повтори дека на САД им е потребен Гренланд за национална безбедност, а не за минерали, додавајќи дека има руски и кинески бродови насекаде и дека Ландри ќе ја предводи акцијата.
Ландри, поранешен државен обвинител кој ја презеде функцијата гувернер на Луизијана во јануари 2024 година, му се заблагодари на Трамп, велејќи дека е чест да ви служам на оваа волонтерска позиција за да го направите Гренланд дел од САД.
Министерот за надворешни работи на Данска, Ларс Леке Расмусен, во понеделник за данската телевизија изјави дека ќе го повика амбасадорот на Вашингтон во Копенхаген, Кен Хауери, во министерството во наредните денови за да добие објаснување.
Расмусен рече дека е длабоко вознемирен од ова назначување на специјален пратеник и особено вознемирен од изјавата на Ландри, за која рече дека Данска ја смета за целосно неприфатлива.
Тој додаде: „Додека имаме кралство во Данска кое се состои од Данска, Фарските Острови и Гренланд, не можеме да прифатиме дека постојат оние кои го поткопуваат нашиот суверенитет.“
Безбедноста на Арктикот останува клучен приоритет за ЕУ, изјавија во понеделник претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста. „Територијалниот интегритет и суверенитет се фундаментални принципи на меѓународното право. Овие принципи се од суштинско значење не само за Европската Унија, туку и за земјите ширум светот“, објавија тие на X.
Фон дер Лајен и Коста додадоа дека ЕУ е во целосна солидарност со Данска и народот на Гренланд.
Шведска секогаш ќе го чува меѓународното право, рече шведската министерка за надворешни работи, Марија Малмер Стенергард. Нејзиниот норвешки колега, Еспен Барт Ајде, рече дека Осло стои 100% зад Данска.
Тој рече дека е јасно дека назначувањето ја нагласува намерата на Трамп да го направи Гренланд дел од САД. „Целта на оваа работа, која треба да ја изврши Џеф Ландри, е да го направи Гренланд американски“, рече Барт Ајде.
Огромното мнозинство од 57.000 жители на Гренланд сакаат да станат независни од Данска, но немаат желба да станат дел од САД, според анкета во јануари. Територијата има право да прогласи независност од 2009 година.
Фредериксен во објава на социјалните мрежи рече дека доживотниот сојузник на Данска ја става во тешка ситуација. Но, таа рече дека нордиската земја нема да отстапи од нашите демократски вредности.
